Δημοσιεύθηκε ο Νόμος 5218/2025 (ΦΕΚ 125/14.07.2025, τεύχος Α’), με τον οποίο εισάγονται σημαντικές τροποποιήσεις στον νόμο 4412/2016 για τις δημόσιες συμβάσεις. Οι αλλαγές αφορούν, μεταξύ άλλων, την επαγγελματική κατάρτιση των υπαλλήλων που ασχολούνται με δημόσιες συμβάσεις, τη διαδικασία προετοιμασίας και ανάθεσής τους, τη δημοσίευση διακηρύξεων στον Τύπο σύμφωνα με τον νόμο 3548/2007, καθώς και την έννομη προστασία στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων.

Παρακάτω παρατίθενται οι σημαντικότερες τροποποιήσεις και αλλαγές, όπως αυτές έχουν κωδικοποιηθεί από την Ομάδα Προμηθειών της ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ Α.Ε.

Α. ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΤΟΥ ΤΟΜΕΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

1) Κατάρτιση και πιστοποίηση προσωπικού αναθετουσών αρχών και αναθετόντων φορέων (άρθρο 3)

Με το άρθρο 3 προστίθεται άρθρο 344Α στο ν. 4412/2016 (Α’ 147) με το οποίο καθιερώνεται η υποχρέωση επαγγελματικής κατάρτισης και πιστοποίησης του προσωπικού των αναθετουσών αρχών και αναθετόντων φορέων, δηλαδή εκείνων που διαχειρίζονται δημόσιες συμβάσεις.

2) Με το άρθρο 4 προστίθεται το άρθρο 344Β στον ν. 4412/2016 με το οποίο συστήνεται Μητρώο Επαγγελματιών Δημοσίων Συμβάσεων (Μ.Ε.ΔΗ.ΣΥ.). Το Μητρώο υποδιαιρείται σε δύο (2) Υπομητρώα:

α) το Υπομητρώο Επαγγελματιών Δημοσίων Συμβάσεων Προμηθειών και Υπηρεσιών (Μ.Ε.ΔΗ.ΣΥ. – Π.Υ.), Συμβάσεων Έργων και Τεχνικών Μελετών (Μ.Ε.ΔΗ.ΣΥ. – Ε.Τ.Μ.),

β) το Υπομητρώο Επαγγελματιών Δημοσίων Συμβάσεων Έργων και Τεχνικών Μελετών (Μ.Ε.ΔΗ.ΣΥ. – Ε.Τ.Μ.).

3) Με το άρθρο 5 προστίθεται άρθρο 344Γ με το οποίο καθορίζονται τα ζητήματα της πιστοποίησης των υπαλλήλων που επιθυμούν να εγγραφούν στο Μ.Ε.ΔΗ.ΣΥ. Συγκεκριμένα η πιστοποίηση διενεργείται σε δύο επίπεδα:

α) πιστοποίηση γενικών γνώσεων και δεξιοτήτων στο αντικείμενο των δημοσίων συμβάσεων (επίπεδο 1)

β) πιστοποίηση ειδικών γνώσεων και δεξιοτήτων στο αντικείμενο των δημοσίων συμβάσεων (επίπεδο 2).

Η πιστοποίηση του επιπέδου 1 αφορά στους υπαλλήλους που επιθυμούν να εγγραφούν στο Μ.Ε.ΔΗ.ΣΥ. Η πιστοποίηση του επιπέδου 2 αφορά πιστοποιημένους στο επίπεδο 1 υπαλλήλους, οι οποίοι είναι εγγεγραμμένοι στο Μ.Ε.ΔΗ.ΣΥ. και των οποίων τα καθήκοντα περιλαμβάνουν την εφαρμογή εξειδικευμένων διαδικασιών και εργαλείων υποστήριξης, σχεδιασμού, ανάθεσης και εκτέλεσης δημοσίων συμβάσεων.

Η πιστοποίηση έχει χρονική ισχύ τριών (3) ετών από την ημερομηνία της επιτυχούς εξέτασης για τη λήψη της πιστοποίησης.

4) Με το άρθρο 6 προστίθεται το άρθρο 344Δ με το οποίο ρυθμίζονται τα καθήκοντα και οι υποχρεώσεις των εγγεγραμμένων στο Μητρώο Επαγγελματιών Δημοσίων Συμβάσεων υπαλλήλων.

5) Με το άρθρο 7 προστίθεται το άρθρο 344Ε με το οποίο παρέχονται κίνητρα στους εργαζομένους που είναι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Επαγγελματιών Δημοσίων Συμβάσεων.

Η ισχύς του άρθρου 7 άρχεται από 1/1/2026.

6) Με το άρθρο 8 προστίθεται η παρ.3Α στο άρθρο 15 του π.δ. 57/2007, με το οποίο συστήνεται Τμήμα Δημοσίων Συμβάσεων στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, με σκοπό την εκπαίδευση στελεχών με επαγγελματική κατάρτιση στο αντικείμενο των δημοσίων συμβάσεων.

Β. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

1) Τροποποίηση της παρ. 1 άρθρου 36 και της παρ. 7 άρθρου 258 ν. 4412/2016 με το οποίο εξαιρείται από την υποχρεωτική χρήση του ΕΣΗΔΗΣ η διαδικασία της απευθείας ανάθεσης (άρθρο 11 του Ν. 5218/2025).

Συγκεριμένα, στην παρ. 1 του άρθρου 36 του ν. 4412/2016, περί υποχρέωσης χρήσης και λειτουργίας Εθνικού Συστήματος Ηλεκτρονικών Δημόσιων Συμβάσεων, οι λέξεις «εξαιρουμένης της διαδικασίας σύναψης συμβάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 128» αντικαθίστανται από τις λέξεις «εξαιρουμένων των διαδικασιών ανάθεσης συμβάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 118, περί απευθείας ανάθεσης, και στο άρθρο 128,» και η παρ. 1 διαμορφώνεται ως εξής:

«1. Οι αναθέτουσες αρχές υποχρεούνται να χρησιμοποιούν το ΕΣΗΔΗΣ σε όλα τα στάδια της διαδικασίας σύναψης δημοσίων συμβάσεων του παρόντος νόμου, με εκτιμώμενη αξία ανώτερη των τριάντα χιλιάδων (30.000) ευρώ, εξαιρουμένων των διαδικασιών ανάθεσης συμβάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 118, περί απευθείας ανάθεσης, και στο άρθρο 128, περί ανάθεσης εξειδικευμένων υπηρεσιών (σύμβουλοι, εμπειρογνώμονες) για τη μελέτη και εκτέλεση συμβάσεων δημοσίων έργων και συμβάσεων παραχώρησης έργων.»

Η ισχύς του άρθρου άρχεται από 1/10/2025.

2) Προστίθεται η παρ.1 στο άρθρο 56 του ν.4412/2016 με το οποίο ως ισοδύναμος οργανισμός αξιολόγησης της συμμόρφωσης, θεωρείται και αυτός:

α) που είναι εγκατεστημένος σε κράτος, που δεν είναι κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

β) είναι διαπιστευμένος από εθνικό οργανισμό διαπίστευσης, που δεν είναι εγκατεστημένος σε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Συνεργασίας για τη Διαπίστευση (European Accreditation Multilateral Agreement - EA MLA) ή του Διεθνούς Οργανισμού Διαπίστευσης Εργαστηρίων (International Laboratory Accreditation Cooperation  – ILAC) ή της Συμφωνίας Αμοιβαίας Αναγνώρισης του Διεθνούς Φόρουμ Διαπίστευσης (International Accreditation Forum Multilateral Recognition Agreement - IAF MRA).»

Η ισχύς του άρθρου άρχεται από 1/10/2025.

3) Αντικατάσταση της επιτροπή εξέτασης μέτρων αυτοκάθαρσης με την παρ. 1 του άρθρου 14 του Ν.4412/2016. Συγκεκριμένα, η υφιστάμενη επιτροπή αντικαθιστάται σε :

α) επιτροπή εξέτασης μέτρων αυτοκάθαρσης για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών

β) επιτροπή εξέτασης μέτρων αυτοκάθαρσης για δημόσιες συμβάσεις έργων, μελετών και τεχνικών και λοιπών συναφών επιστημονικών υπηρεσιών

Επίσης, με την παρ. 2 του άρθρου 14 αποσαφηνίζεται πως η παρ.4 και η παρ. 5 του άρθρου 73 του ν.4412/16 περί δυνητικών λόγων αποκλεισμού δεν εφαρμόζεται για τις δημόσιες συμβάσεις με εκτιμώμενη αξία εώς 30.000,00 €.

Η ισχύς του άρθρου άρχεται από 1/10/2025.

4) Ισχύς αποδεικτικών μέσων κατά τον χρόνο της υποβολής προσφοράς – Προσθήκη παρ. 12Α στο άρθρο 80 του ν. 4412/2016 (άρθρο 15 του Ν. 5218/2025)

Προστίθεται η παρ. 12Α στο άρθρο 80του ν.4412/16 όπου ορίζεται πως τα αποδεικτικά μέσα που γίνονται αποδεκτά κατά την παρ. 12 θεωρείται ότι ισχύουν και κατά τον χρόνο υπογραφής του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Έγγραφου Σύμβασης (Ε.Ε.Ε.Σ.) του άρθρου 79, εκτός αν η αναθέτουσα αρχή, αυτεπαγγέλτως, ή έτερος οικονομικός φορέας που συμμετέχει στην οικεία διαδικασία ανάθεσης σύμβασης, με την άσκηση προσφυγής σύμφωνα με το Βιβλίο IV, αποδείξει ότι τα αναφερόμενα σε αυτά δεν ίσχυαν κατά τον χρόνο υπογραφής του Ε.Ε.Ε.Σ.»

Η ισχύς του άρθρου άρχεται από 1/10/2025.

5) Τρόπος σύνταξης οικονομικών προσφορών για προμήθειες και υπηρεσίες – Τροποποίηση παρ. 5 άρθρου 95 ν. 4412/2016 (άρθρο 16 του Ν. 5218/2025)

Τροποποιείται η παρ. 5 του άρθρου 95 του Ν.4412/2016 και επιτρέπεται η διατύπωση οικονομικής προσφοράς είτε ως τιμής μονάδας είτε ως ποσοστού έκπτωσης επί της εκτιμώμενης τιμής μονάδας ή της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης.

Η ισχύς του άρθρου άρχεται από 1/10/2025.

6) Κατάργηση δυνατότητας κατακύρωσης μικρότερων ή μεγαλύτερων ποσοτήτων στη σύμβαση (άρθρο 17 του Ν. 5218/2025)

Στην παρ. 1 του άρθρου 105 του ν. 4412/2016 (Α’ 147), περί κατακύρωσης σύναψης σύμβασης, τα εδάφια δεύτερο και τρίτο καταργούνται

Η ισχύς του άρθρου άρχεται από 1/10/2025.

7) Δημοσίευση διακηρύξεων στο πρόγραμμα Διαύγεια αντί των περιλήψεων των διακηρύξεων .Τροποποίηση περ. ιστ) παρ. 3 άρθρου 76 ν. 4727/2020 (άρθρο 18 του Ν. 5218/2025)

Στην περ. ιστ) της παρ. 3 του άρθρου 76 του ν. 4727/2020 (Α’ 184), περί πεδίου εφαρμογής της ψηφιακής διαφάνειας, οι λέξεις «περιλήψεις διακηρύξεων» αντικαθίστανται από τη λέξη «διακηρύξεις

Η ισχύς του άρθρου άρχεται από 1/10/2025.

8) Κυρώσεις ήσσονος αξίας – Προσθήκη άρθρου 202Α στον ν. 4412/2016

Κυρώσεις των άρθρων 206, 207, 208, 213, 218, 219 και 220, συνολικού ύψους που δεν ξεπερνά τις δύο εκατοστιαίες μονάδες (2%), επί της αξίας της σύμβασης στο πλαίσιο της οποίας επιβλήθηκαν για την πλημμελή εκτέλεση απαίτησης σε οικονομικό φορέα δεν θεωρούνται σοβαρή πλημμέλεια για την εφαρμογή της περ. στ) της παρ. 4 του άρθρου 73, εφόσον ο οικονομικός φορέας έχει εξοφλήσει το σύνολο του ποσού στην αναθέτουσα αρχή, εκτός αν η αναθέτουσα αρχή κρίνει διαφορετικά.

9) Καταργείται η υποχρεωτική συμμετοχή ενός μέλους του Μη.Π.Υ.Δη.Συ. στην σύνθεση των γνωμοδοτικών οργάνων του άρθρου 221 (άρθρο 34 του Ν. 5218/2025).

Γ. ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΝΟΜΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ

1) Επίσπευση διαδικασιών για την άσκηση αρμοδιοτήτων της Ενιαίας Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων – Τροποποίηση παρ. 2 άρθρου 347 ν. 4412/2016

Με την παρ. 2 του άρθρου 20 μειώνεται ο χρόνος για την παροχή σύμφωνης γνώμης από την Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. επί αποφάσεων των αναθετουσών αρχών, που αφορούν στην προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης για την ανάθεση

των δημόσιων συμβάσεων, από τις 20 σε 10 εργάσιμες ημέρες από την περιέλευση του σχεδίου απόφασης στην Αρχή.

Η ισχύς του άρθρου άρχεται από 1/10/2025.

2) Προθεσμία για την άσκηση προδικαστικής προσφυγής

Προστίθεται η παρ. 1Α στην οποία αποσαφηνίζεται ότι η άσκηση προδικαστικής προσφυγής κατά διακήρυξης διαγωνισμού επιτρέπεται μέχρι και δεκαπέντε (15) ημέρες από τη δημοσίευσή της στο ΚΗΜΔΗΣ. Η ως άνω προθεσμία ισχύει και για κάθε τροποποίηση της διακήρυξης διαγωνισμού.

3) Αναστολή προθεσμιών άσκησης προδικαστικής προσφυγής λόγω τεχνικής αδυναμίας ΕΣΗΔΗΣ – Έκταση προσφυγής

Με το άρθρο 24 τροποποιείται η παρ.1 του άρθρου 362 του Ν.4412/16 και ρυθμίζεται ο τρόπος κατάθεσης προδικαστικής προσφυγής σε περίπτωση τεχνικής αδυναμίας του ΕΣΗΔΗΣ

4) Αναστολή προθεσμιών προδικαστικής προσφυγής, λήψης προσωρινών μέτρων, λήψης απόφασης και συμμόρφωσης προς δικαστικές αποφάσεις

Μετά από το άρθρο 367 του ν. 4412/2016 (Α’ 147), περί της διαδικασίας λήψης απόφασης και των συνεπειών των αποφάσεων της ΕΑΔΗΣΥ, προστίθεται άρθρο 367Α, με το οποίο η εξέταση των προδικαστικών προσφυγών και την έκδοση της απόφασης της ΕΑΔΗΣΥ, αναστέλλονται κατά το διάστημα από τις 5 μέχρι και τις 20 Αυγούστου.

Η άποψή μας για τον Ν. 5218/2025

Ο νόμος 5218/2025 (ΦΕΚ 125/14.07.2025, τεύχος Α’) εισάγει ουσιώδεις τροποποιήσεις στο ισχύον πλαίσιο δημοσίων συμβάσεων, με στόχο τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας και της διαφάνειας στη διαχείρισή τους. Αντιμετωπίζει διαχρονικές παθογένειες του ν. 4412/2016, όπως η έλλειψη τεχνογνωσίας, οι καθυστερήσεις και τα προβλήματα εφαρμογής, ενισχύοντας την επαγγελματική κατάρτιση των υπαλλήλων και επιταχύνοντας τις διαδικασίες ανάθεσης και υλοποίησης. Παράλληλα, προβλέπει εκσυγχρονισμένες ρυθμίσεις για τη δημοσίευση διακηρύξεων, την έννομη προστασία, τις κυρώσεις και τη λειτουργία της ΕΑΔΗΣΥ, προσδοκώντας να διαμορφώσει ένα πιο συνεκτικό, λειτουργικό και αξιόπιστο σύστημα δημοσίων συμβάσεων